آشنایی با علم رجال
آشنایی با علم رجال
یکی از بهترین معیارها برای تأیید درستی یا نا درستی یک خبر، بررسی کسانی است که آن را برای ما گزارش می دهند.
این امر باعث می شود، در صورت اعتماد به راویان خبر، یقین انسان به درستی خبر بیشتر شود و بر عکس، در صورت عدم اطمینان به نقل کنندگان، باید به صورت تردید به آن خبر نگریست تا بلکه دلایل دیگری برای تأیید آن یافت شود.
حدیث هم از این قاعده مستثنی نیست، بلکه به علّت مهم بودن جایکاه حدیث، این قاعده باید با دقّت بیشتری عمل شود تا از نقل غیر احادیث به عنوان سخنان معصومین(علیهم السلام) جلوگیری شود.
علم رجال یا علم راوی شناسی
احادیث اهل بیت را باید از دو جنبه مورد بررسی قرار دهیم:
اوّل از لحاظ سند
و دوم از لحاظ متن حدیث.
یکی از علومی که در بررسی سند یک حدیث یعنی تأیید و یا رد راویان آن تأثیر مستقیم دارد علم رجال می باشد.
علم رجال را اینگونه تعریف کرده اند:
عِلمٌ یُبحَثُ فیهِ اَحوالِ الرُّوةِ مِن حَیث اِتّصافِهِم بِشَرائِطِ قَبوُلِ اَخبارِهِم وَ عَدَمِه.
پس علم رجال به بررسی احوال و اوصاف راویان حدیث و بیان اصول و قواعد آن میپرازد و به مثابهٔ دانشی کمکی برای علم الحدیث و در نتیجه فقه می باشد.
از علم رجال دو برداشت رایج است:
نخست بیان نام و کنیه و موطن راویان و ارزیابی وثاقت یا عدم وثاقت آنها (اسماء الرجال)
و دوم قواعد و ضوابط کلیای که فقیهان و محققان به وسیلهٔ آنها احوال و اوصاف راویان را با جزئیات موجود در کتابهای رجالی مییابند.اهل سنت نیز علم رجال را بر مجموعهٔ آگاهیهایی چون معرفة الصحابه، جرح و تعدیل، کتابهای تاریخ الرجال محلی و کتابهای اسماء الرجال اطلاق میکنند.