تاریخ ارسال ۱۳۹۹/۴/۲۳ - 20:5 

به نام خدا 

 - برخی  شیوه های احراز وثاقت راوی: 

  1. تصریح معصوم ـ علیه السّلام ـ :

تأیید و توثیق از ناحیه معصوم، درباره‌ی بسیاری از راویان حدیث رسیده است و علمای اصول، در بحث حجیت خبر واحد، بسیاری از این احادیث را جمع آوری کرده‌اند، و کتاب رجال کشّی، بر این اساس تألیف شده است.

به عنوان مثال: از حضرت رضا علیه السّلام سئوال کردم: از چه کسی امور دینی خود را بگیرم؟ فرمود: «عمری ثقه است. آنچه بگوید، از من گفته است.»

2- قول علمای رجال :

یکی از راه اثبات توثیق راوی،قول علمای علم رجال است که یکی از اتدیشمندان علم رجال، راوی را توثیق کند.و این توثیق به دو بخش توثیق متقدمان و توثیق متاخران تقسیم شده است.

​3- توثیق متقدمان:

منظور آن است که علمای رجال، مثل نجاشی و شیخ در کتاب‌های خود تصریح کرده باشند، که فلان راوی ثقه یا ضعیف است (فهرست نجاشی و شیخ طوسی بر این اساس تألیف شده است؛) و فقهاء، بر اخبار علمای رجال تکیه کرده، آن را از باب خبر ثقه و یا شهادت حجت دانسته‌اند؛ البته در فرض اول، خبر یک عالم رجالی را کافی دانسته‌اند ولی در فرض دوم تعدد را شرط کرده‌اند.

4- توثیق متأخران

«ابو علی حائری» از جمله اسباب توثیق راوی را توثیق متأخران دانسته است؛ بدین معنا که اگر امثال علامه حلی، ‌ابن داود حلی و سید ابن طاوس، و ثاقت یکی از راویان را تصریح کنند، دلیل بر وثاقت راوی خواهد بود.

آیت الله خویی در مقدمه معجم رجال الحدیث فرموده: تصریح متأخران نسبت به راویان عصر امامان علیهم السّلام موجب توثیق آنان نمی‌شود.

از شخصیت‌هایی که این قاعده را پذیرفته‌اند، «علامه اردبیلی» در مجمع الفائده و علامه «سید علی طباطبایی» مؤلف ریاض المسائل و «وحید بهبهانی» و «مامقانی» و «محدث نوری» هستند.

5- جمع آوری قراین:

اگر به وثاقت راوی به گونه‌های سابق تصریح نشده باشد، می‌توان از راه جمع آوری قراین، وثاقت راوی را ثابت کرد. قواعد عامه توثیق ـ اگر مفید وثاقت راوی نباشد ـ حداقل قرینه بر توثیق خواهد بود؛ به عنوان مثال: علامه بحر العلوم، در ترجمه محمد بن خالد برقی فرموده است: «وثاقت او، با قراین ذیل ثابت می‌شود:

۱. زیادی روایت او؛

۲. سلامت روایات او؛

۳. اکثار روایت کلینی از او؛

۴. نقلِ فراوان صدوق از او؛

۵. وجود طریق در من لا یحضره الفقیه به او؛

۶. بودن او از رجال نوادر الحکمه؛

۷. روایت بزرگان اصحاب از او؛ مثل احمد بن محمد بن عیسی؛

۸. روایت مرسله مجلسی از حضرت رضا علیه السّلام ، که دلالت بر استغفار آن حضرت برای او دارد. علامه مامقانی در تنقیح المقال به این گونه قراین توجه و عنایت بسیار دارد.

 

6- وکالت راوی : 

مرحوم آیت الله خویی اصرار دارد، که وکالت ائمه دلیل بر توثیق راوی نیست؛ ولی در مقابل، بسیاری از رجالیان و فقهاء آن را از علایم و قواعد وثاقت راوی دانسته‌اند.

7-اکثار روایت :

 پاره‌ای ادعا کرده‌اند، که اگر راوی روایت بسیاری نقل کند، این زیادی نقل، دلیل بر توثیق او خواهد بود.

8- راوی از مشایخ صدوق باشد :

 چنانچه راوی از مشایخ صدوق باشد، نشانه‌ی توثیق راوی می‌شود. بسیاری معتقدند که مشایخ صدوق همه از ثقاتند. و نقل صدوق از آنها، خود دلیل بر توثیق است.

بعضی از این فراتر رفته و گفته‌اند: نه تنها مشایخ صدوق موثقند، بلکه تمام راویانی که در سلسله اسناد من لا یحضره الفقیه واقع شده‌اند،موثق می‌باشند. ولی مرحوم آیت الله خویی در این جا نیز مخالفت کرده، می‌فرماید: «شیخوخیت صدوق، دلیل بر توثیق راوی نیست.

9- دعای خیر برای راویان در سلسله‌ی سند :

علما وقتی در سلسله‌ی سند از برخی راویان نام می‌برند، برای آنان با عباراتی همچون رضی الله عنه یا رحمه الله علیه به کار می‌برند.

10- وقوع در سلسله راویان قمی و کامل الزیارات

11- نقل مشایخ از راوی

12- وقوع راوی در سلسله سند حدیث صحیح (تصحیح سند)

13- بودن راوی از بنو فضّال

14- بودن راوی از کسانی که بر عمل به روایات آنان اتفاق شده

15- وقوع راوی در سلسله سند کافی و من لا یحضره الفقیه

16- روایت قمیین از راوی :

قمیین شخصیت‌هایی بوده‌اند، که در نقل روایت، دقت را سرلوحه‌ی کار خویش قرار می‌داده‌اند؛ لذا نقل آنان از یک راوی، دلیل و قرینه بر موثق بودن وی است.

17- بودن راوی از آل ابی الجهم و آل نعیم الأزدی و آل أبی شعبه

18- اصحاب اجماع کشی

 

 سیدمحسن غفاری قره‌باغ تاریخ ارسال 1399/05/03 - 16:34

بسمه تعالی

همکار محترم جناب آقای دکتر ...

 با عرض سلام - پاسخ جنابعالی  به درس آشنایی با دانش رجال رادریافت کردم. ضمن تقدیر از پیگیری عناوین پژوهشی، مطالبی را به شرح ذیل به حضورتان تقدیم می نمایم.

طرق و امارات توثیق

توثیق خاص- توثیقی که درآن به وثاقت افراد معین حکم شده باشد خواه مربوط به یک نفرباشد یا افراد متعدد.-

امارات وراههایی در کتاب های رجالی به عنوان خاص مطرح شده اند به شرح زیر می باشد.-

اولین راه اثبات  توثیق خاص تصریح یکی از معصومان (ع) است .-

راه دیگر اثبات توثیق خاص تصریح علمای رجال متقدم مانند برقی – کشی – صدوق - نجاشی –وشیخ طوسی وهم ردیفان آنان است.-

سومین طریق اثبات توثیق خاص قول رجالی متأخر است – مانند اقوال رجالی متاخرین مانند شیخ منتجب الدین رازی – ابن شهرآشوب – سیدبن طاووس- علامه حلی .-

چهارمین راه توثیق خاص که در کتاب های رجالی ذکر شده نقل اجماع واتفاق نظر بر وثاقت راوی  است.-

پنجمین طریق جمع قرائن وشواهد است .-

ششمین طریق مدح کاشف از حسن طاهر است – یعنی افرادی در عصر خود به این صفت مشهور باشند ولودر کتاب های رجال به وثاقت آنان تصریح نشده باشد

هفتمین طریق مقایسه احادیث راوی با راویان موثق است.-

توثیق عام – توثیق به عنوان کلی تعلق گیرد که خود بر افراد ومصادیق متعددی انطباق می شود وبه عبارت دیگر قواعد کلی توثیق که در آنها نام شخصی خاص یاد نشده وتنها به یاد کردعنوانی کلی وعام بسنده شده توثیق عام نام دارد که عبارتند از:

قاعده اصحاب اجماع .-

قاعده توثیق مشایخ ثلاثه که ازآن تعبیر به اجماع صغیر هم می شود .مراد از مشایخ ثلاثه محمدبن ابی عمیر – احمدبن محمدبن عمروبن ابی نصرالبزنطی وصفوان بن یحیی می باشند.-

وقوع نام راوی در اسناد روایات کامل الزیارات ابن قولویه .-

وقوع در اسناد تفسیر علی بن ابراهیم القمی.-

وقوع راوی در اسناد نوادر الحکمه محمدبن احمدبن بحیی اشعری.-

خاندان فضال.-

واقع شدن در سند محکوم به صحت.-

وکالت از امام(ع)

 مصاحبت با معصومان (ع)

 طلب آمرزش- ترحم و ترضی - یکی از بزرگان.      

صاحب کتاب یا اصل بودن راوی .-

کثرت روایت راوی ازمعصوم(ع)

کثرت نقل اجلاء و بزرگان حدیث از یک راوی.-

ذکر نام راوی در اصحاب امام صادق (ع)

 تصحیح سند